Van 21 tot en met 25 juli streek de internationale Wikimedia-beweging neer in Parijs voor Wikimania 2026. Met ongeveer 1200 deelnemers op locatie en nog eens 1800 online kijkers was de belangstelling groot. De kaartjes voor fysieke deelname waren zelfs binnen een dag uitverkocht. Vanuit Nederland en België reisde een flinke groep Wikimedianen af naar de Franse hoofdstad. Voor sommigen was het de eerste Wikimania op locatie, anderen kennen inmiddels het ritme: te veel interessante sessies, te weinig uren in een dag en na een paar dagen nauwelijks nog weten welke dag het eigenlijk is.

De conferentie vond plaats in de Cité des Sciences et de l’Industrie in het 19e arrondissement. De ruime ondergrondse verdiepingen boden plek aan lezingen, workshops, ontmoetingen en discussies. Daarnaast werd in het nabijgelegen Makerz-gebouw gehackt en gebouwd aan nieuwe tools. 

AI als rode draad

Eén onderwerp was dit jaar onmogelijk te ontwijken: kunstmatige intelligentie. Zelfs deelnemers die zich hadden voorgenomen vooral over community, governance, kunst of Gendergap te praten, kwamen AI voortdurend tegen.

Dat leverde een interessante spanning op. Binnen delen van de Wikimedia-beweging bestaat grote terughoudendheid tegenover door AI gegenereerde teksten en afbeeldingen. Tegelijkertijd wordt volop onderzocht hoe AI juist kan helpen bij het vinden van achterstallig onderhoud, het verbeteren van artikelen en het toegankelijk maken van kennis.

Een van de pre-conferences was dan ook volledig gewijd aan AI. Hay Kranen trapte de dag af met zijn workshop Productive Coexistence. Tijdens andere sessies brachten Wikimedianen dit in de praktijk door te laten zien hoe AI kan helpen om de kwaliteit van de Wikimedia-projecten te verbeteren. Zo bouwde Asaf Bartov live met AI een tool om artikelen over Ghana op te sporen die lange tijd niet waren bijgewerkt en een lage kwaliteitsscore hadden. Andere sprekers presenteerden het witboek Wikimedia, the commons, and the new AI knowledge loop, waarin wordt gepleit voor verantwoord gebruik van AI binnen het Wikimedia-ecosysteem. En Rosie Stephenson-Goodknight liet zien hoe AI haar kon helpen bij het verbeteren van honderden artikelen over vrouwen. 

AI zal overduidelijk een rol gaan spelen, maar menselijk toezicht blijft cruciaal. Juist het gegeven dat Wikipedia door mensen wordt gemaakt, gecontroleerd en verbeterd, vormt een belangrijk deel van het vertrouwen dat lezers erin hebben.

Van gendergap tot knowledge equity

Voor meerdere deelnemers begon Wikimania al met de WikiWomen+ Summit waar vrouwen, non-binaire personen en ongelijkheid binnen Wikimedia centraal stond.

Een van de gepresenteerde hulpmiddelen was Wiki Gender Stats van les sans pagEs. Daarmee kan worden bekeken welk aandeel biografische artikelen over vrouwen en non-binaire personen gaat, uitgesplitst naar bijvoorbeeld beroep of regio. Zo wordt niet alleen zichtbaar dát er een gendergap bestaat, maar ook waar die het grootst is.

Andere sessies gingen breder over knowledge equity, privilege en de vraag hoe gemarginaliseerde groepen beter kunnen worden betrokken bij Wikimedia-projecten. Dat leidde tot interessante gesprekken: wie heeft binnen Wikimedia-projecten gemakkelijk toegang tot invloedrijke rollen, wie haakt af en welke onzichtbare drempels houden bestaande ongelijkheid in stand? 

Die vragen kwamen later in de week opnieuw terug bij discussies over verkiezingen voor het bestuur van de Wikimedia Foundation. Strengere eisen voor kandidaten lijken op papier misschien logisch, maar kunnen ook nieuwe barrières creëren voor groepen die nu al minder vaak moderator, bestuurder, steward of bureaucraat worden.

Governance

Wikimania is ook een plek waar spanningen binnen de wereldwijde Wikimedia-beweging zichtbaar worden. Dit jaar waren er veel bijeenkomsten over governance, affiliates en besluitvorming. Soms liepen de emoties daarbij hoog op. Discussies over AI, financiering, nieuwe tools, erkenning van affiliates of de samenstelling van besturen lijken namelijk soms heel verschillend, maar draaien uiteindelijk vaak om dezelfde vraag: waarom doen we wat we doen? Zonder helderheid over gedeelde waarden wordt het een stuk lastiger om overeenstemming te bereiken over het hoe.

Onderwerpen varieerden van belangenverstrengeling binnen Wikimedia-organisaties tot de inrichting van arbitragecommissies, vertrouwelijkheid en het gebruik van SecurePoll voor geheime stemmingen.

Tijdens de sessies Unpopular Opinions & Wild Ideas en het panelgesprek Open Knowledge under Attack kwamen fundamentelere vragen aan bod: op basis van welke gezamenlijke waarden neemt de Wikimedia-beweging eigenlijk besluiten? En hoe kan de beweging omgaan met politieke bedreigingen, zoals bezuinigingen op erfgoedinstellingen?

Bijdragen in beeld

Niet alle kennis wordt in tekst gevangen. Wikimedia Commons, de mediabank van Wikipedia, speelde daarom eveneens een belangrijke rol tijdens de week.

Initiatieven als WikiPortraits laten zien hoeveel er mogelijk is wanneer fotografen gericht worden ondersteund. Lokale Wikimedia-organisaties kunnen bijvoorbeeld helpen bij persaccreditaties, zodat fotografen betere portretten kunnen maken van politici, artiesten en andere publieke personen.

De Parijse omgeving bood daarnaast volop mogelijkheden om meteen zelf aan de slag te gaan. Père Lachaise, Montparnasse en Montmartre leverden nieuwe foto’s op van graven, ateliers en historische locaties. Onder meer het graf van Oscar Wilde, het gerestaureerde graf van filmpionier Georges Méliès en het voormalige atelier van Picasso werden gefotografeerd en toegevoegd aan Wikimedia Commons. 

Hoe trek je nieuwe mensen aan?

Ook vrijwilligerswerving en nieuwe generaties kregen veel aandacht tijdens Wikimania.

Een interessante boodschap uit de sessie Zero-budget programs you could start tomorrow was dat een traditionele edit-a-thon misschien helemaal niet de beste eerste kennismaking met Wikipedia is. Voor beginners kan de leercurve behoorlijk steil zijn. Kleinere taken, zoals het vertalen van titels, het toevoegen van gegevens aan Wikidata of het bijdragen aan projecten als GovDirectory, kunnen veel laagdrempeliger zijn.

Ook jongeren kwamen nadrukkelijk aan bod. Gesprekken die tijdens een jongerenconferentie in Praag in 2025 waren begonnen, kregen in Parijs een vervolg. Daarbij stond onder meer de vraag centraal: ‘Zou er een jongerennetwerk voor Noord- en West-Europa kunnen komen?’ Over de precieze vorm bestaan nog veel vragen, maar de energie en belangstelling zijn er duidelijk.

Het Internet Archive als stille kracht

Naast AI was er nog een andere technologiepartner die veel aandacht kreeg, namelijk The Internet Archive. De Internet Archive Bot heeft inmiddels miljoenen dode links op Wikipedia hersteld. Daarmee voorkomt de bot dat bronverwijzingen verdwijnen wanneer websites offline gaan.

The Internet Archive werkt daarnaast aan het beschikbaar maken van honderdduizenden oudere Franse en Duitse dissertaties. De metadata daarvan zou uiteindelijk ook via Wikidata ontsloten kunnen worden. Een mooi voorbeeld van hoe verschillende open kennisprojecten elkaar kunnen versterken.

Ontmoeten

Tussen alle sessies door, stond het ontmoeten centraal op Wikimania. Een gesprek in de gang met iemand uit een ander land. Een discussie tijdens de lunch. Een ontmoeting bij de hackathon. Oude bekenden terugzien en binnen vijf minuten een nieuwe Wiki-vriendschap sluiten. Ideeën bespreken met mensen die je normaal alleen van gebruikersnamen of online meetings kent.

Wikimania laat zien hoe ongelooflijk veelzijdig de internationale Wikimedia-beweging is. Van AI tot kunst, van arbitragecommissies tot jongerenwerk en van Wikidata tot foto-expedities. Maar onder al die onderwerpen ligt dezelfde drive: mensen die kennis willen delen voor iedereen.