Van eerste foto tot digitale kennisactivist

Op een lentedag in mei 2018, in het statige Rijksmuseum, maakte een presentatie van de projectgroep Wiki goes Caribbean diepe indruk op Lorraine. Wat begon met het delen van een paar foto’s van de presentatieslides op Wikimedia Commons, leidde al snel tot haar eerste artikel op de Nederlandstalige Wikipedia en inmiddels staan er al duizenden artikelen op de teller. Voornamelijk op de Papiamentstalige Wikipedia, want juist binnen deze taalversie van de online encyclopedie is volgens Lorraine kennis delen zo ontzettend belangrijk. 

Schrijven in twee talen, met één missie

Wat zij tijdens die presentatie in 2018 ontdekte, verraste haar. “Ik wist helemaal niet van het bestaan van deze Papiamentstalige Wikipedia. Ook toen ik nog op de eilanden woonde, nog voor mijn verhuizing naar Nederland begin 2015, had ik er nog nooit van gehoord.” 

Sindsdien is Lorraine actief op zowel de Nederlandstalige als de Papiamentse Wikipedia. Vanaf 2022 ligt de focus vooral op de Papiamentse Wikipedia, want daar ligt volgens Lorraine simpelweg de grootste behoefte. “Waar grote talen vaak meerdere encyclopedieën kennen, is er voor Papiamentse sprekers maar één: Wikipedia.”

Waarom Papiaments ertoe doet

Voor Lorraine gaat het belang van de Papiamentse Wikipedia veel verder dan alleen taal. Het raakt aan toegang, identiteit en toekomst.

“Op individueel niveau draait het om toegang tot kennis. Informatie die niet beschikbaar is in je eigen taal, blijft voor veel mensen buiten bereik. Door artikelen in het Papiaments te schrijven, wordt kennis over onder andere de geschiedenis van Aruba, Curaçao en Bonaire daadwerkelijk onderdeel van het dagelijks leven.”

Ook cultuur speelt volgens Lorraine een grote rol. “Door onderwerpen in het Papiaments te documenteren op Wikipedia, wordt cultureel erfgoed vastgelegd en doorgegeven. We zijn niet alleen consumenten van mondiale kennis, maar ook producenten van kennis over onze eigen werkelijkheid.”

Lorraine legt uit dat het op grotere schaal raakt aan inclusie en zichtbaarheid. “In een digitale wereld, en zeker in een tijdperk van kunstmatige intelligentie, is het essentieel dat ook kleine, volwaardige talen online vertegenwoordigd zijn en blijven. Talen met kwalitatief sterke digitale inhoud hebben meer kans om te blijven bestaan en zich verder te ontwikkelen. Dat merk ik zelf als ik artikelen schrijf over bijvoorbeeld flora en fauna en bestuurlijke termen. Wikipedia is daarom niet alleen een encyclopedie, maar ook een infrastructuur voor de toekomst van onze taal.”

Trots op het onbekende

Benieuwd op welk Wikipedia-artikel Lorraine het meest trots is? Niet per se op de bekendste onderwerpen, maar juist op de onderwerpen die nog niet bestonden op Wikipedia.

“Vooral biografieën uit de Nederlandse Cariben,” vertelt zij. “Politici, sporters, kunstenaars en zeker ook vrouwen die nog nergens beschreven waren.”

Daarnaast waren er artikelen die haar bijbleven vanwege de uitdaging. Zoals het artikel over Juan Guaidó, dat onverwacht duizenden views per dag trok, of het vertalen van complexe onderwerpen zoals territoriale wateren en economische zones naar helder Papiaments.

Een brug tussen werelden

Lorraine is op Wikipedia gaan schrijven omdat ze besefte dat de regio waar zij vandaan komt, de Nederlandse Cariben, te weinig zichtbaar is in de digitale kenniswereld. Haar geschiedenis en cultuur, voor zover vastgelegd, is vaak moeilijk toegankelijk. “Veel informatie is er wel, maar moeilijk toegankelijk. Ik wil een digitale brug slaan.”

Haar missie is ook persoonlijk. Geboren op Aruba als kind van migranten, groeide zij op met lesmateriaal dat vooral over Nederland ging en nauwelijks over de eigen omgeving.

“Dat gemis is me altijd bijgebleven,” vertelt zij. “Met mijn artikelen probeer ik dat gat te dichten.”

Vrijheid, verantwoordelijkheid en plezier

Wat Lorraine blijft motiveren om bij te dragen aan Wikipedia, is de combinatie van vrijheid en impact.

“Vrijwilligerswerk is voor mij een manier om iets terug te geven aan de gemeenschap. Wikipedia is daarin bijzonder, omdat je bijdraagt aan vrije, toegankelijke kennis voor iedereen. Ik geniet vooral van de vrijheid en het gemak waarmee ik kan werken. Mijn wiki-activiteiten, onderwerpen op Wikipedia, en inzet van tijd kan ik helemaal zelf bepalen. En dit alles gewoon thuis vanuit mijn bureaustoel.”

Sinds 2023 heeft Lorraine er bovendien een extra rol bij als moderator op de Papiamentse Wikipedia. Een taak die niet zonder uitdagingen is. Regelmatig moet zij bijdragen corrigeren van mensen die het Papiaments onvoldoende beheersen en alleen vertrouwen op automatische vertalingen.

Daarnaast is zij actief op Wikidata (Papiamense links aanmaken) en blijft zij foto’s uploaden naar Wikimedia Commons.

De rol van AI

Over de opkomst van AI is Lorraine genuanceerd. 

“Het vormt niet automatisch een bedreiging voor het bestaan van Wikipedia, maar het is wel een grote verandering. AI kan de vrijwilligers helpen om efficiënter te werken en kennis sneller te verspreiden, vooral bij kleine taalgemeenschappen zoals het Papiaments. Anderzijds kan het gebruik van AI zonder goede controle leiden tot meer desinformatie. De grootste kracht van Wikipedia blijft echter iets wat AI niet heeft: een gemeenschap van mensen die bronnen controleren, discussiëren en samen kennis opbouwen.”

Een ontdekkingsreis die doorgaat

Wat begon met een paar foto’s van een presentatie in een museum, groeide uit tot duizenden artikelen op zowel de Nederlandstalige als de Papiamentstalige Wikipedia. Voor Lorraine is Wikipedia meer dan een platform, het is een voortdurende ontdekkingsreis.

“Door bewust te kiezen voor onbekende onderwerpen, blijf ik zelf ook leren.Het houdt mijn nieuwsgierigheid en mijn schrijfmoed levend.”

Ook schrijven aan Wikipedia?

Voor wie snel aan de slag wil is er deze praktische handleiding beschikbaar. Of download deze uitgebreidere handleiding via Wikimedia Commons. 

Vergeet ook niet onze webagenda in de gaten te houden of een bezoekje te brengen aan de Wikipedia projectpagina Wiki goes Caribbbean zodat je weet wanneer er een Wikipedia schrijfbijeenkomst bij jou in de buurt is. Hier zijn vaak ervaren Wikipedia bewerkers bij aanwezig die je graag op weg helpen.

Ook vind je veel antwoorden en vragen op het Wikimedia Kennisplatform, ook beschikbaar in het Papiamento.